İş hukuku ve ücretler

İsveç’te iş hukukunun işleyiş şekli

Bu sayfayı okuyarak İsveç’te iş hukukunun işleyiş şekli hakkında bilgi edinebilirsiniz.  Bu sayfada minimum ücretlerle ilgili koşullar ve ’’Laval’’ davası kararından sonra Yurt Dışında Görevlendirilme Yasası’nda yapılan ve yürürlüğe giren değişiklik anlatılmıştır. Burada ayrıca özel iş bulma kurumlarının tabi olduğu koşullar da belirtilmiştir.

Özel bir iş bulma kurumu tarafından kiralanmış işgücü müsünüz?

Özel iş bulma kurumları (personel gereksinimini karşılayan şirketler) ile ilgili hükümler Özel İş Bulma ve İşgücü Kiralama Yasası’nda (Özel İş Bulma Kurumu Yasası)  yer alır.

İşgücü kiralayanlar örneğin iş bulma veya bir işe yönlendirme hizmetleri karşılığında iş arayan kişiden, çalışandan, ücret isteyemezler, ücret vermeleri için onlarla anlaşma yapamazlar veya ücret alamazlar.  
Özel İş Bulma Kurumu

İsveç modeli

İsveç’te iş hukuku ile ilgili hükümler yasalarda, toplu sözleşmede ve şahsi iş akitlerinde yer alır..
Bazı yasalara uymak zorunludur. Ancak bazı yasalardaki  hükümlerin uyulmayacaği konusunda anlaşmaya varılması mümkündür. Bu, bazı diğer bir anlaşma ve toplu sözleşmeyle (sendika ve işveren arasında imzalanan anlaşma) yasa hükümlerinden farklı şartlar üzerinde anlaşmaya varılması anlamına gelir. 

İsveç’te işgücü piyasasının büyük bölümünde toplu sözleşme hükümlerinin geçerli olması çok olağandır.

Şahsi iş akitlerinin tarafları çalışan (işçi) ve işverendir.  İş akdinde, yasalarda ve toplu sözleşmede yer alan hükümlere ve diğer koşullara yer verilebilir.

Toplu sözleşme

Toplu sözleşme yazılı bir anlaşmadır. Toplu sözleşmede işe alınma koşulları (örneğin ücret, tatil ve çalışma saatleri) ve işveren ve işçinin üzerinde anlaşmaya vardığı diğer hususlar (müzakere konuları) yer alabilir. 

Toplu sözleşme iş hukuku ile ilgili mevzuatta yer alan hükümleri tamamlar ve yasada yasaklayıcı aksine bir hüküm olmaması koşuluyla yasalardaki hükümlerin yerini alabilir. Sadece bazı taraflar toplu sözleşme görüşmeleri yapabilir. Bir işveren toplu sözleşme görüşmeleri yapabileceği gibi, işverenin üyesi olduğu işveren örgütü de toplu sözleşme görüşmeleri yapabilir.  Ancak bir çalışan (işçi) olarak sizin sadece sendikanız toplu sözleşme görüşmeleri yapabilir.

İsveç’te bir sendikaya üye olduğunuz takdirde bu örgütün yapmış olduğu toplu sözleşmeye bağlı olursunuz.  İşvereninizin bir sendikaya üye olmamanıza rağmen size şirket tarafından imzalanmış olan toplu sözleşmenin hükümlerini uygulama hakkı vardır.

Grev ve lokavt yasağı

Toplu sözleşmenin yürürlükte olduğu süre içinde sözleşmenin tarafları ve onların üyeleri arasında prensip olarak grev ve lokavt yasağı vardır. Bu onların örneğin birbirlerine karşı eylem başlatamayacağı, örneğin greve gidemeyecekleri anlamına gelir.

Örgütlenmemiş bir işverenin yaptığı sözleşme

Bu tür sözleşme bir işveren örgütüne üye olmayan bir işverenin bir işçi örgütüyle imzalamış olduğu bir sözleşmedir. (Hängavtal)  Bu bir toplu sözleşme değildir. Sadece çalışanların belirli bir toplu sözleşmeye tabi olacaklarına dair yapılmış bir anlaşmadır.  

İsveç’te sendikaların yabancı şirketlerle bu tür sözleşmeler  imzalaması olağandır.

İsveç’te minimum ücretler

İsveç’te asgari ücret yasası yoktur. Devlet ücretlerle ilgili işe alınma koşullarına uyulmasını da kontrol etmemektedir. 
İsveç’te minimum ücretler çeşitli toplu sözleşmeler içinde yer alır. Farklı meslek dalları toplu sözleşmeleri birbirinden farklı olabilir. Toplu sözleşmeden ve sözleşmeye uyulmasından birlikte sorumlu olanlar, toplu sözleşme ile ilgili kararı alan örgütlerdir. Bu husus ücretler için de geçerlidir.

Buna göre işverenler ve işveren örgütleriyle belirli bir meslek dalında geçerli olacak minimum ücretlerin müzakerelerini sendikalar yapar. Toplu sözleşme koşullarına uyulmasını takip görevi de bu örgütlerdedir.

Yurt dışında görevlendirilenler için minimum ücret

İsveç’te asgari ücreti düzenleyen mevzuat mevcut olmadığı için, size otomatikman uygulanacak bir ücret düzeyi de bulunmamaktadır.
Minimum ücretler İsveç’te imzalanmış olan toplu sözleşmeler içinde belirtilmiştir. Bu ücret her mesleğe göre değişmektedir.

Yurt dışında faaliyet gösteren işverenlerin çalışanları için İsveç’te yürürlükte olan toplu sözleşmeleri imzalamalarını sağlamak amacıyla müzakerelerde bulunan, İsveç işçi örgütleridir. 

Yabancı şirketlerin İsveç’teki işveren örgütlerine üye olabilmeleri de mümkündür. Bu şekilde onlar da İsveç’te imzalanmış olan toplu sözleşmeye tabi olurlar.

Bir işçi örgütü, işverenin kendi nezdinde çalışanların zaten en az İsveç’te ilgili meslek dalında geçerli ana sözleşme koşulları kadar iyi koşullara tabi olduğunu göstermesi koşuluyla, İsveç’te toplu sözleşme imzalanmasını sağlamak amacıyla sendikal  eylemlerden yararlanamaz.

Ne kadar minimum ücret alıyorsunuz?

Belirli bir meslek dalında hangi toplu sözleşme veya sözleşmelerin ve minimum ücretin geçerli olduğu konusunda sorularınız için işveren veya işçi örgütleriyle temasa geçebilirsiniz.
İşveren ve işçi örgütleri

Bu konuda Çalışma Ortamı Dairesi’ne de başvurabilirsiniz.

Yurt dışında iş yapan işverene karşı sendikal eylemler

AB Mahkemesi’nin ’’Laval’’ adı verilen kararından sonra, yurt dışında görevlendirilme ile ilgili mevzuatta bazı değişiklikler yapılmıştır. 
15 Nisan 2010’da yürürlüğe giren değişiklikler:

• Sendikaların yabancı işverenlere karşı sendikal eylemlere başvurma olanakları  başka koşullara bağlanmıştır.
• Toplu sözleşmeye taraf olanların, toplu sözleşmelerindeki yurt dışında ihale almış şirketin tabi olduğu koşulları Çalışma Ortamı Dairesi’ne vermeleri gerekmektedir.

Yurt Dışında Görevlendirilme Yasası yeni 5 a maddesi ’’Laval’’ kararından sonra konmuştur. Bu maddede yurt dışında ihale almış olan bir işverene karşı ne zaman sendikal eylemlere başvurulmasına müsaade edildiği hüküm altına alınmıştır.

Örgütlerin yurt dışında görevlendirilen işçiler için toplu sözleşme imzalanmasını sağlamak için işverene karşı sendikal eylemlere başvurabilmeleri mümkündür. Sendikal eylemlere başvurmak için aşağıda belirtilen konuların söz konusu olması gerekmektedir:

• İsveç’te bir meslek dalında geçerli ana sözleşme asgari koşulları, (Belirli bir meslek dalında  genel olarak tüm  İsveç’te geçerli sözleşme.)
• Tatil, çalışma saatleri, ücret ve benzeri konularla ilgili koşullar,
• Toplu sözleşme koşullarının İsveç yasaları gereğince halen geçerli olan koşullardan daha iyi olması.  

Bir işçi örgütü, işverenin kendi nezdinde çalışanların zaten en az İsveç’te ilgili meslek dalında geçerli ana sözleşme koşulları kadar iyi koşullara tabi olduğunu göstermesi koşuluyla, İsveç’te toplu sözleşme imzalanmasını sağlamak amacıyla sendikal  eylemlerden yararlanamaz.